WC’s ontstoppen of een school leiden?

Bij het voorbereiden van netwerkgesprekken en het uitvoeren van opdrachten bekijk ik altijd het beleidsplan en het jaarplan van een school of een bestuur. Wat mij laatst opviel was de term ‘onderwijskundig leiderschap’. Directeuren moeten bij hun dagelijkse werkzaamheden meer prioriteit leggen bij taken waarbij ze hun onderwijskundig leiderschap kunnen gebruiken. Ook de NOS meldde naar aanleiding een advies van de Onderwijsraad ‘Schooldirecteuren moeten onderwijs verbeteren, geen wc’s ontstoppen’.wc ontstoppen

Mijn directeur heb ik nog nooit wc’s zien ontstoppen. Maar ik denk wel dat er directeuren zijn die geleid worden door de waan van de dag. Hierdoor kan het moeilijk zijn om bewust bezig te zijn met de koers en de visie van de school. De waan van de dag waarbij kleine dagelijkse probleempjes worden opgelost, waarbij je met een goed gevoel de week afsluit want je hebt veel blije gezichten gezien die week. Nadenken over plannen voor de toekomst, wat is goed onderwijs, waar willen we naar toe met ons onderwijs schiet erbij in. Of je hebt het opgeschreven in het schoolplan, dus je hebt erover nagedacht, maar hoe je het nu verder moet doen?

Overdreven

Dit bovenstaande is natuurlijk erg gechargeerd. Directeuren tegenwoordig komen er niet door alleen een schoolplan te schrijven en hier niets mee te doen. Scholen zijn er voor de kinderen en de docenten willen goed onderwijs geven. Dit staat in de plannen en dat lijkt me logisch, dat hoef je eigenlijk niet op te schrijven. Wat zouden immers andere uitgangspunten moeten zijn?!

Met de invulling van deze basis kom je op het gebied van onderwijskundig leiderschap.  Wat is goed onderwijs, hoe volg je dat, op welke manier benader je kinderen en daag je kinderen uit? Wat is speciaal aan je school, waarom moeten ouders naar jou komen? Met de invulling van deze doelen en de uitvoering hiervan kom je richting onderwijskundig leiderschap.

Wat is onderwijskundig leiderschap?

Wat is onderwijskundig leiderschap? Ik vond een mooi artikel (uit 2012) waar dit goed werd uitgelegd. Onderwijskundig leiderschap is zodanig leidinggeven aan je personeel zodat je leerlingen goede resultaten behalen.

Kort gezegd betekent dit het zorgen voor een omgeving waarin leerkrachten voortdurend leren en hun onderwijsprocessen verbeteren, gericht op optimale opbrengsten door de leerlingen.

Hieruit kan je hedendaagse termen destilleren als opbrengst- en handelingsgericht werken, maar ook eigenaarschap, werken aan kwaliteit, lerende omgeving, reflecteren, evalueren, passend onderwijs, …… Hierdoor wordt het artikel toch weer actueel.

Vijf pijlers voor onderwijskundig leiderschap

In het artikel worden vijf pijlers voor onderwijskundig leiderschap genoemd:

  1. Ontwikkelen van een heldere missie en visie met bijbehorende ambitieuze doelen.
  2. Planmatig en systematisch organiseren en managen
  3. Leidinggeven aan teamprocessen.
  4. Effectief sturen op kwaliteitsgegevens (monitoring)
  5. Leidinggeven aan professionalisering.

Ik kan me helemaal vinden in deze pijlers, maar hoe doe je dit? Hoe ontwikkel je een heldere missie en visie? Hoe geel je leiding aan professionalisering? Het staat mooi, maar hoe?

Projectmatig werken

onderwijskundig leiderschapMijn automatische neiging is om e.e.a. projectmatig te gaan aanpakken. Wat wil je gaan doen? Wat is het probleem? Wat wil je oplossen? Welke stappen ga je doorlopen? Hoe betrek je al je personeel erbij? Hoe meet je de voortgang? Hoe ga je….

Projectmatig is niet het antwoord op alles, maar kan wel goed als basis worden gebruikt. De PDCA-cyclus (Plan – Do – Check – Act) is een methode die veel gebruikt wordt. In het onderstaande figuur dit deze cyclus iets uitgebreid waarbij de taken van de directeur ook meer worden benoemd. Belangrijk hierbij is ook prioriteiten stellen en kwaliteitsborging. Niet alles kan te gelijk, maak een logisch plan. Wat doe je dit jaar en wat volgend jaar. Bedenk ook manieren om te kunnen laten zien dat wat er gebeurd goed is, hoe kan je dingen meten, wat is het resultaat?

En nu?

Ik realiseer me dat ook in deze blog niet dé manier staat hoe je goed onderwijskundig kan leidinggeven. Wel staan er weer een paar haakjes waarmee je misschien verder kan. Natuurlijk kan ik altijd meedenken over de aanpak of helpen met een lijstje maken van dingen die moeten gebeuren of samen bedenken hoe plannen (gedragen door het personeel) kunnen worden aangepakt.

PCA cirkel onderwijskundig leiderschap